Hanneke van Veen

Archive for oktober 2014

Op 16 september 2014 werd een jonge honingboom geplant in de Arnhemse wijk Het Sonsbeekkwartier. Daarmee is deze boom tot de eerste stadsklimaatboom ter wereld bevorderd.
Het Sonsbeekkwartier heeft hinder van hitteproblemen, ook wel het ‘urban heat island effect’ genoemd. Ook de afgelopen zomer is dat weer gebleken: vaak was het er te warm om te werken of te slapen.
Klimaat boekLandschapsarchitecte Sanda Lenzholzer woont in die wijk en werkt als universitair docent aan de Universiteit van Wageningen. Naar aanleiding van haar boek Het weer in de stad en een presentatie die ze gaf nam de stad Arnhem het initiatief deze boom te planten.

 

AV-straatNieuwsgierig geworden besloot ik het boek in de bibliotheek te lenen. Tot mijn schrik bleek dat ik – net als de schrijfster – in zo’n hitte-eiland woon, ook stadklimatoop genaamd. Het gaat om het project Eden in de Rivierenbuurt-Noord, centrum Den Haag.

“Een stadklimatoop wordt gekenmerkt door gesloten bebouwing van meerdere verdiepingen in hoge en vrijstaande hoogbouw. Het aandeel vegetatie is gering en daardoor is er eveneens weinig verdampingskoeling. Overdag warmt het gebied sterk op en ‘s nachts koelt het weinig af. Daardoor ontstaat een duidelijk hitte-eiland-effect dat ‘s nachts het meest prominent is.”

Niet zo’n prettig idee en reden om na te gaan wat daar aan gedaan kan worden. Gelukkig is het niet hopeloos, want drie straten (waaronder die waar ik woon) zijn autovrij. De schrijfster noemt verschillende mogelijkheden

“Een van de meest effectieve daarvan is het planten van bomen. Bomen geven schaduw en verhinderen zo de opwarming van de stad. Ze verdampen water via de huidmondjes, wat de temperatuur extra tempert. Daarnaast zorgt een boom voor het filteren van fijnstof en andere luchtvervuiling. Een boom beïnvloedt het stadsklimaat dus heel positief.”

Maar er zijn meer ‘groene’ oplossingen, die door de groenvoorziening en/of bewoners kunnen worden verwezenlijkt. Misschien brengt het u op een idee.

  • Stadsparken en losse bomen op daken.
  • Palen en lichtmasten laten begroeien met klimop of andere klimplanten.
  • Gras tussen de tramrails in plaats van stenen.
  • Stadslandbouw op allerlei plekken in de stad (ook op daken en
  • balkons). Zoals HIER.
  • Begroeiing van gevels en erfafscheidingen.
  • Groene vijvers, “want samen vormen water en planten een bruikbare optie om de luchttemperatuur te controleren.”
  • Meer lage beplanting zoals gras, vaste planten, zomerbloemen, groente en mos in tuinen in plaats van stenen en grind.
  • Daken en terrassen laten begroeien met sedum, gras en kruiden. Op Meer groen? Zelf doen! vindt u daar meer over.
Advertenties

ggAl een aantal jaren leg ik – samen met buurtbewoners – guerrillatuintjes aan op allerlei plekken in de wijk. Een korte instructiefilm laat duidelijk zien hoe je dat doet.
Al snel was bekend dat overtollige planten en uitgebloeide bollen bij ons groepje zeer welkom waren. Die konden we altijd wel ergens kwijt. Op een dag kregen we een bericht dat we maar liefst veertig flinke buxusstruiken konden ophalen. Gedeeltelijk zonder kluit, dus ze moesten snel de grond in.

Een stuk of tien konden we zelf gebruiken, maar over de rest moesten we even nadenken. Hoe los je dat snel en goed op? Een bericht op Facebook en e-mails aan vrienden en bekenden brachten uitkomst. Binnen twee dagen waren we ze allemaal ‘kwijt’. We hadden een flink aantal mensen blij gemaakt en voorkomen dat de planten met een aanzienlijke (winkel)waarde onnodig weggegooid werden.

Gratis af te halen
En zo kan het ook met grotere struiken en bomen. De een zoekt iets, de ander zit er juist mee, vanwege verhuizing of herinrichting van de tuin.  Als het niet lukt in de eigen omgeving (weggeven/krijgen) is ook op Marktplaats van alles mogelijk. Door de juiste zoekwoorden in te tikken, zoals bijvoorbeeld HIER
Op de dag dat ik dit schrijf werden er, behalve stuiken als rododendron, laurier en buxus ook twee pruimenbomen, coniferen en een kastanjeboompje gratis aangeboden. Je moet er meestal wel iets voor doen zoals uitgraven en voor vervoer zorgen.

Gemeenten bieden soms ook gratis bomen aan. Cappelle aan den IJssel deelde in 2013 250 bomen uit en in Zwolle werden begin 2014 190 bomen ter beschikking gesteld vanwege het opheffen van de gemeentelijke kwekerij. Nog een flink aantal jaren loopt de actie van de gemeente Weert die 3.000 bomen beschikbaar stelt voor de periode 2012-27. Wel moeten deze bomen in de voortuin staan om zo eveneens het straatbeeld te verfraaien. Misschien is er in jouw gemeente of provincie ook zoiets mogelijk.

Zelf zaaien en/of opkweken
Bomen overleven
Op de site van Bomen Overleven vind je duidelijke instructies hoe je zelf in tuin of bloempot een boompje kunt zaaien. Vooral kinderen vinden dit leuk en… onbegrijpelijk: dat er uit zo’n piepklein zaadje uiteindelijk een enorme boom kan groeien.

Op ons eigen balkon staat een berk die al vijfentwintig jaar oud is; opgekweekt van een stekje dat we cadeau kregen. Een mini-eikje dat ik vond in een bak met blauwe campanula staat nu zelfstandig in een pot. Van een vriendin kwamen vier kleine sparretjes, door haar met succes gezaaid. U begrijpt het waarschijnlijk al: dit is het begin van een mini arboretum.

In de tijd dat ik nog een huis met tuin had, kon ik het ook niet laten boompjes te kweken. Meestal waren ze vanzelf ergens in de tuin opgekomen en door mij in potten gezet en later in grotere bakken. Die hebben allemaal na zoveel jaar hun weg gevonden naar andere tuinen. Een aantal is verhuisd naar het tweede huis van vrienden Luxemburg. Een ander stel ging naar een buurvrouw, die klaagde over een vrij grote kale plek in haar tuin.

Nederland is een dichtbevolkt land. Dat kan verklaren waarom (in een overzicht van 2005) slechts 10,77% van ons land uit bos bestaat. Op deze ranglijst op Wikipedia staat Suriname (als je het percentage bos vergelijkt) met 94,72% bovenaan, Nederland staat op plaats 146 en de laatste op nummer 195 is Oman met 0,01% bos. Zie:  http://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_landen_naar_bosareaal (Daar kan je ook de oppervlaktes aan bos vergelijken. Dan zie je bijvoorbeeld dat Rusland het meeste bosoppervlak heeft.)
.
Bijna iedereen weet wel redenen waarom bomen belangrijk zijn. Ze vangen fijnstof op, leveren zuurstof, ze houden water vast en grond. Ze geven ons hout, fruit, noten, olie en nog veel meer producten en zijn een onmisbaar domein voor vogels en andere dieren. Daarnaast zijn bomen net als bloemen, planten en andere natuur om van te genieten. Bomen hebben een belangrijke recreatieve functie en… ze geven ons schaduw.
Overal zijn gelukkig organisaties die zich inzetten voor meer bos, hier en in de rest van de wereld. Voorbeelden:
  • logo-10mbIn België startte een paar jaar geleden een actie voor maar liefst tien miljoen extra bomen in België en daarbuiten. De teller staat al op ruim 1,8 miljoen.
  • 1 million tree challengeIn London (let op: in Canada), een relatief kleine plaats, is men ook druk bezig een miljoen extra bomen voor elkaar te krijgen.
  • In Nederland zijn er acties als het Nationaal Bossenfonds, waar je al voor € 5 een boompje kunt (laten) planten. Ik heb er direct vijf genomen. Ze worden in het najaar in het Bentwoud vlak bij Zoetermeer geplant.
    Nationaal Bossenfonds
  • trees for allIn datzelfde bos komen ook bomen van mensen die hun schuldgevoel over vliegen, autorijden, huishoudelijk energiegebruik etc. willen afkopen. Dat gaat via Trees for  All (met CBF-keur)
  • BoomfeestdagNationale Boomfeestdag: 18 maart 2015. In de ruim vijftig jaar dat deze organisatie bestaan zijn al ruim tien miljoen bomen en struiken geplant door meer dan 150.000 kinderen! Ruim 400 gemeenten doen er aan mee. Zet de datum van deze dag voor 2015 vast in je agenda!

In een vorige bijdrage gaf ik ook al een aantal voorbeelden.
Wordt vervolgd.


Hanneke van Veen

Populaire berichten & pagina’s