Hanneke van Veen

Heel binnenkort nemen Rob & ik afscheid van VanSpaarbankveranderen.nl, één van de grote projecten waaraan we de afgelopen ruim tien jaar hebben gewerkt.
Onze opvolgers, Roland Bieleveldt en zijn team, hebben de site vernieuwd en uitgebreid om spaarders nog beter te kunnen bedienen.

We wensen hen succes! Een kijkje op de nieuwe site is de moeite waard.

Advertenties

Zoals inmiddels uit dit blog duidelijk is, zet ik me graag in voor meer bomen in Nederland en elders. Vorig jaar organiseerden we een soort rommelmarkt die flink wat geld opbracht. Dus dat doen we nog een keer …

Op zaterdag 9 juni 2018 houden we er weer een in de bibliotheek Duinoord, ook deze keer op een speciale manier, duidelijk omschreven aan het einde van dit artikel.

Het lijkt allemaal vrij hopeloos als je hoort hoeveel bomen we op onze wereldbol per seconde kwijtraken. Dat zijn er maar liefst 317 per seconde. Voor  Nederland is er ook een berekening gemaakt: sinds 2013 verdwijnt hier 1.350 ha per jaar, omgerekend 2700 voetbalvelden.
Er zijn allerlei oorzaken van die ontbossing. In Nederland speelt momenteel de essentaksterfte. Bijna alle essen, en dat zijn er heel veel, zijn aangetast en moeten gekapt.

Toch moeten we niet bij de pakken neerzitten en proberen iets te doen aan de beangstigende gevolgen van de klimaatverandering. Die eerdere rommelmarkt bracht € 670 op dat rechtstreeks is overgemaakt naar Trees for All, een landelijke organisatie die zich al jaren met succes inzet voor herbebossing.
En wat is naast het zinvolle het leuke van deze activiteit? Dat je op een goede manier van je spullen kunt afkomen en nieuwe spullen kunt ‘kopen’ voor redelijke door jou zelf te bepalen prijzen.

Regels voor de rommelmarkt

  • Breng overtollige (maar nog goed bruikbare huisraad, kleding, boeken, kunst etc.) die dag tijdig naar de Bibliotheek Sweelinckplein, Den Haag. Alles wat u kunt missen, maar waar een ander nog plezier van kan beleven.
  • De spullen kunnen worden uitgestald op klaarstaande tafels. Niets wordt geprijsd.
  • Bepaal zelf wat je wilt betalen voor de goederen die je wilt meenemen. 
  • Stop het geld in een klaarstaande doos en vul het (hopelijk) aan met een donatie.
  • Alle niet verkochte spullen worden aan het einde van de dag meegenomen door Emmaus Beeklaan, die de opbrengst daarvan ook voor goede doelen bestemt.
  • Koffie, thee, hapjes e.d. tegen kleine vergoeding.
  • Datum: zaterdag 9 juni, van 11 tot 4 u
  • Adres: Sweelinckplein 42, 2517 GP Den Haag (hoek Reinkenstraat)
  • Vragen/reacties: hannekevveen@gmail.com , 06 55 77 26 70

In NRC-Next van 10-1-2018 las ik over een plan om 100.000 hectare bos aan te planten langs de snelwegen en rondom circa driehonderd tankstations. Extra bos dus ter grote van maar liefst 200.000 voetbalvelden. Rijkswaterstaat verleende het CE (Centrum voor Energiebesparing) in Delft opdracht om onderzoek naar de effecten daarvan te doen. Nederland heeft 365.000 hectare bos. Als het plan uitgevoerd wordt komt er dus ruim een kwart bos bij.
Het onderzoek van het CE gaat uit van een eerder plan dat eind 2016 door de gezamenlijke bos- en houtorganisaties werd gepresenteerd.
Zie www.sevendays.nl/meerbos. Overigens is één van de conclusies van het CE dat er eerst nog meer onderzoek nodig is. Rijkswaterstaat noemde de plannen prematuur. 

Natuurlijk juich ik dergelijke plannen toe, want die zouden een belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van klimaatdoeleinden. Prima, maar hoe lang duurt het voordat ze uitgevoerd zijn. Overal hoor je dat beschikbare stukken grond zeer schaars zijn en dat we geduld moeten hebben.
Ik maak me daar ernstig zorgen over. We hebben volgens mij geen tijd om alles rustig af te wachten, want hoe lang duurt het niet voordat kleine boompjes (die meestal gebruikt worden voor het aanplanten) groot zijn. Het beste moment om bomen te planten is immers… twintig jaar geleden.

Paniekgroen

In gedachten zie ik het volgende gebeuren: na de zoveelste ernstige storm, overstroming, of hittegolf roept de regering vertwijfeld via de media de bevolking op om overal waar mogelijk zelf bomen te gaan kweken. Boomzaden, zakken potgrond e.d. worden gratis uitgedeeld bij stadhuizen. Lange rijen wachtenden staan klaar met karretjes en fietsen. Overal in de omgeving van boerderijen zijn boeren ook bezig met aanplant van bomen. Weliswaar ten koste van grond waar eerst groente en veevoer (zoals mais) werden verbouwd. Maar dat is niet zo’n ramp, want voor spinazie-sla heb je stukken minder nodig dan voor die grote pannen gekookte spinazie. Van hogerhand is het vlees natuurlijk allang op de bon gezet. 

Particulieren moeten ieder plekje benutten in en rond hun huizen. Vensterbanken, waar eerst sierplanten stonden staan nu vol met potten en stekjes. Ook zijn overal mensen bezig (eindelijk) de stenen uit hun tegeltuinen te verwijderen om plaats te maken voor groen en bomen. En natuurlijk verschijnt er heel wat paniekgroen op balkons, platjes en platte daken. Langzaam zie ik alle kale plekken veranderen in groene boomkwekerijen.
Zo kan ik nog wel een poosje door fantaseren. Misschien redden we het nog, maar we zouden ook te laat kunnen zijn als we ons pas over zoveel jaren druk gaan maken over groen en bomen.

Op 19 november 2017 schreef ik op dit blog over alarmerende ontbossing van Nederland. Sinds 2013 verdwijnen jaarlijks 1.350 hectare, omgerekend 2.700 voetbalvelden bos. De titel van het artikel was Samen bomen planten?
Sinds die tijd heb ik niet stilgezeten.

Samen met Slimme Senior de Haagse Dominicus hielden we een soort chique rommelmarkt op 3 december in het Bethel buurtcentrum in Den Haag. Met als doel zoveel mogelijk geld bij elkaar te sprokkelen voor Trees for all. Deze landelijke organisatie zorgt ervoor dat voor elke 10 euro twee bomen geplant worden. Eén in Nederland en één op de Filippijnen of Bolivia. Ook werden zelfgemaakte taart, lekkere hapjes en soep verkocht. Tot slot was er een veiling van schilderijen. De opkomst en opbrengst waren prima, zodat we een bedrag van € 675 konden overmaken. 

Seniorenbos

Inmiddels is het idee ontstaan voor iets veel groters. Gesprekken zijn gevoerd met Trees for all om een heel bos aan te planten. Ook is met Grootouders voor het klimaat contact gelegd en al snel ontstond de naam Seniorenbos.
Waarom speciaal een Seniorenbos? Ouderen willen over het algemeen graag iets doen om de klimaatopwarming tegen te gaan, maar zijn soms minder gecharmeerd van zonnepanelen, warmtepompen, inductie koken etc. Dat is begrijpelijk, want op je zeventigste of tachtigste is dat een hele toestand en je krijgt de investering er waarschijnlijk bij lange na niet uit.
Samen met andere ouderen een bos nalaten voor ons nageslacht is wel goed haalbaar. Nederland telt momenteel ruim 3 miljoen vijfenzestigplussers. Een groot deel van hen zit er redelijk warmpjes bij. Allerlei acties laten zien dat ouderen graag bereid zijn om een financiële bijdrage te leveren.

Waar komt dat bos?

Een bos planten in Nederland is nog niet zo eenvoudig. Het moeilijkst is om een geschikte plek te vinden. Nederland is dicht bevolkt en bijna elke plek heeft al een bestemming. We hebben al wel een idee. Vanwege de

grootschalige Essentaksterfte die momenteel in Nederland heerst komen er plekken vrij in bestaande parkbossen. De enige manier om uitbreiding van de ziekte te voorkomen is radicale kap van het overgrote deel van de Essen. Daarvoor is nieuwe aanplant nodig, liefst van gemengde boomsoorten die veilig oud kunnen en mogen worden.
Trees for all is ingeschakeld om een goede plek te zoeken. Zodra er meer bekend is laat ik het weten.
Er komt waarschijnlijk een aparte website voor het Seniorenbos. Een Facebook-pagina is er al.

Een paar maanden geleden las ik in de Volkskrant dat Nederland in plaats van groener steeds kaler wordt door… ontbossing.
Dat komt omdat boeren die op hun land bomen lieten groeien (en daar subsidie voor kregen) nu die bomen flink aan het kappen zijn. Toen de subsidiekraan werd dichtgedraaid werd het voordeliger de grond weer voor agrarische doeleinden te gaan gebruiken. Best begrijpelijk, maar niet erg bevorderlijk in verband met klimaatverandering.
Overigens is de terugloop van bosoppervlak in Nederland al langer aan de gang. Sinds 2013 verdwijnt jaarlijks per saldo 1.350 hectare bos. Niet bepaald om vrolijk van te worden en reden genoeg om te kijken wat daar aan te doen valt.

Samen op de bres…

Die informatie bleef maar doorzeuren in mijn hoofd, waardoor ik op het idee kwam van een actie speciaal gericht op senioren. Veel ouderen maken zich zorgen over het klimaat en denken daarbij aan hun kinderen en kleinkinderen. Zo is er een groep ontstaan op initiatief van Urgenda: Grootouders voor het klimaat, waarvan ik lid werd.
Geregeld demonstreren we in Den Haag op het Plein, bij de Tweede Kamer om politici te overtuigen passende besluiten en maatregelen te nemen om onze wereld leefbaar te houden. Daarnast ben ik actief bij een Haagse club Slimme Senior die allerlei activiteiten organiseert om ‘onze oude dag’ zo goed mogelijk door te komen. Daar heb ik geopperd om het klimaat en bomen planten hoog op de agenda te zetten.

Fancy Fair voor bomen

Direct is enthousiast besloten om zondag 3 december 2017 een markt/fancy fair te organiseren om geld in te zamelen voor  Trees for All die zich inzet voor aanplant van bomen in Nederland en daarbuiten.

Neem iets mee, kies iets uit, bepaal je prijs en plant daarmee zo veel mogelijk bomen!

Je kunt komen om alleen rond te kijken en/of iets te kopen, maar je kunt ook zelf spullen meenemen en verkopen. Goed bruikbare artikelen die je zelf niet meer nodig hebt, maar die voor iemand anders nuttig of waardevol kunnen zijn.
Wat ervoor betaald wordt bepaal je zelf als koper. Alle inkomsten gaan in klaarstaande dozen. Daarin mogen natuurlijk ook eenmalige giften gedaan worden om het doel extra te steunen of als je zelf niets wilt kopen.
Aan het einde van de middag er een mini-veiling van schilderijen en andere waardevolle artikelen.

Iedereen welkom! Ook niet-leden

Op 3 december 2017 vanaf 15.30 tot 18 u bent u hartelijk welkom in het gebouw Bethel, Thomas Schwenckestraat 28, 2563 BZ den Haag.

Koffie, thee en frisdrank zijn beschikbaar. Alcohol wat later op de middag, evenals lekkere hapjes die thuis klaargemaakt zijn en voor een zacht prijsje verkocht worden, ook voor het goede doel natuurlijk.

We hopen op deze manier een aardig bedrag bij elkaar te brengen. Voor iedere 10 euro worden twee bomen geplant. Eén in Nederland,  de andere in Bolivia of de Fillipijnen.

Meer informatie via www.slimmesenior.nl of
Hanneke van Veen, 06 55 77 26 70

 

In de NRC las ik een recensie over het boek Stadsnatuur maken. Making Urban Nature. Maar liefst drie schrijvers hebben hier aan meegewerkt: Jaques Vink, Piet Vollaard en Niels de Zwarte. Zij stellen dat stedenbouwkundigen en architecten ‘natuur-inclusief’ moeten gaan bouwen, maar dat ook inventieve en natuurminnende bewoners zelf kunnen zorgen voor meer groen met o.a. dakterrassen en geveltuinen.

De overtuiging dat steden (en Den Haag, als een van de minst groene steden van Nederland al helemaal) stukken groener moeten worden om er gezond te kunnen leven is voor mij een vanzelfsprekend uitgangspunt. Het interesseert me al jaren en ik heb me als ‘natuurminnende’ bewoner niet onbetuigd gelaten om extra groen aan te brengen, waar dat maar enigszins mogelijk was. Want om te wachten tot de stedenbouwkundigen en architecten zover zijn; dat gaat me veel te lang duren. Dus aan de slag!
We (mijn echtgenoot Rob en ik) maakten in 2013 een site met informatie en tips hoe je als particulier in je eigen buurt, tuin en omgeving aan de slag kunt gaan: Meer groen? Zelf doen! Later maakten we ook een site over het gevaar van hitte-eilanden dat ontstaan in steden met dichte bevolking, te veel steen en te weinig groen, zoals Den Haag.
.

Zelf aan de gang, niet zo eenvoudig?

Al meer dan tien jaar geleden las ik onheilspellende verhalen over het gebrek aan groen in steden en besloot te proberen één vierkante meter extra groen toe te voegen aan de voor- en achtertuin die ik al had. Welgemoed begon ik met een paar bakken en emmers, die ik in de kringloopwinkel had gevonden. Uit m’n tuin haalde ik plantjes door middel van uitdunning en vulde die aan met vergeet-me-nietjes en viooltjes uit het tuincentrum.
Ik was heel tevreden, maar dat duurde niet lang, want toen ik precies ging meten kwam ik bij lange na niet tot die ene vierkante meter.
Daarna kwam er een stel sedum-bakken bij op het serredak van onze woning. En uiteindelijk is het ruim gelukt door een nieuw tuinhuisje achter in de tuin te bedekken met 6 vierkante meter sedum.
.

Valeriusstraat groener!

Ruim een jaar geleden verhuisden we naar een vrij groene buurt met een mooi park en water. Ik zag echter vlak bij onze woning een grote brede straat die weliswaar vol stond met bomen maar die  stuk voor stuk in kale, lelijke boomspiegels met zand stonden. Direct kwam het idee op om daar iets aan te doen door ze te veranderen in groene boomspiegels (ook wel boomtuintjes genaamd). Zou ik dat voor elkaar kunnen krijgen? En hoe moest ik dat regelen?
Dit voorjaar (april/mei 2017) lukte het om aarde en planten te krijgen van de gemeentelijke groendienst in onze wijk voor de eerste vijf boomspiegels.  Daarna kregen we een subsidie van Fonds 1818 voor de overige 26. Zie meergroenzelfdoen.nl voor een uitgebreid verslag met foto’s van elke boomspiegel.
Dit zou ik nooit alleen kunnen doen. Rob is vanaf het begin bij alles betrokken en werkt net als een aantal vrijwilligers hard mee om alles voor elkaar te krijgen. Zonder hun hulp en die van de winkeliers die zorgen voor het water geven en onkruid bijhouden zou het hele plan nooit van de grond gekomen zijn.
.

Honderd vierkante meter?

Nú vind ik het vooral spannend (in verband met mijn vroegere actie voor één vierkante meter) als dit keer 100 vierkante meter gehaald kan worden. Als de 7 boomspiegels uit de Lübeckstraat, inmiddels gemaakt door bewoners, door de activiteiten in Valeriusstraat op een idee gebracht, meegeteld worden zal het zeker lukken. En dat is niet niks!
.

Hoe nu verder?

Den Haag telt 116.000 zogenaamde straatbomen, bomen in bos en parken niet meegeteld. Van die meer dan 100.000 boomspiegels is maar een klein deel beplant. Een veel groter deel zou beplant kunnen worden. Sinds een aantal jaren zie je dat bewoners het aandurven om ‘hun’ boomspiegel voor de deur van planten te voorzien. Zoals bijvoorbeeld in de Haagse Theresiastraat, bekend om z’n stokrozenactie van bewoners. De Theresiastaat en een flink aantal zijstraten bieden een prachtige aanblik in de lente en deel van de zomer.
Ook dringt – langzaam maar zeker – tot groendiensten en schoffelaars door dat er een groot verschil is tussen planten en onkruid. Toch komt het nog voor dat zojuist geplant groen plotseling is verdwenen en alle moeite voor niets is geweest. Bewoners zijn hier niet blij mee, maar de aanhouder wint en het plaatsen van een bordje tussen het groen helpt.
Het is te hopen dat steeds meer bewoners hun straten vergroenen en, naast geveltuintjes, klimplanten, groene daken, balkons en plantenbakken, ook boomspiegels gaan beplanten. Als honderden of duizenden bewoners dat doen zal het zeker invloed hebben of het stadsklimaat. Want dan gaat het niet meer om één vierkante meter, niet om honderd, maar om duizenden, misschien wel tienduizenden vierkante meters.
.
En dat is belangrijk. Niet alleen heeft extra groen effect op de sfeer in de straten en op de gezondheid van bewoners, maar ook op de temperatuur en de lucht die we inademen.

Eind 2014 hoorde ik voor het eerst over hitte-eilanden en hittestress en over de bijzonder nare gevolgen zoals enorme hoeveelheden doden, zoals tijdens de hittegolf van 2006 in Europa. Daar kwam nog bij dat ik ontdekte zelf op een hitte-eiland te wonen. Reden genoeg om me er goed in te verdiepen. Rob was ook snel overtuigd van de ernst van dit verschijnsel en van de onbekendheid ermee bij de meeste mensen in onze omgeving. Het gevolg was dat een site het licht zag: hitte-eilanden.nl.
Persberichten en onze up-to-date lijst met perscontacten zorgde er al snel voor dat diverse kranten erover publiceerden en ook andere media zoals radio en tv er zendtijd voor uittrokken.

Nieuw gevaar, een plant?

Nu is er iets heel anders dat me zorgen baart: een plant die wereldwijd grote ellende kan veroorzaken en waar ik nooit iets van geweten had. Een plant? Ja een plant: de Japanse duizendknoop, een zeer gevaarlijke woekeraar. Eerst dacht ik dat het waarschijnlijk om een giftige plant zou gaan, maar nee, je kunt hem zelfs eten. Bovendien bevat hij de stof resveratrol waar je van kunt afvallen.
Ik ben direct op internet gaan zoeken en vond diverse (nogal tegenstrijdige) berichten. Op Wikipedia lees ik in een van de eerste zinnen: “De plant komt oorspronkelijk uit Japan, maar doet het ook in streken elders op de wereld erg goed”. Dat klinkt positief, maar dat is nu juist het grote probleem, hij doet het TE goed.

Verder in het artikel wordt duidelijk gemaakt dat deze woekeraar overal op de wereld rampen veroorzaakt. De groeikracht is zo sterk en extreem, dat de plant asfaltwegen laat openbarsten, ondergrondse leidingen kapot maakt, funderingen van woningen en andere gebouwen aantast, rivieroevers en dijken doet verzakken en ga zo maar door. De gevolgen kunnen desastreus zijn en in Engeland is aanplant en transport van de Japanse duizendknoop al bij wet verboden. Ook in Nederland is dit groene gevaar al op honderden plaatsen gesignaleerd. Men weet nog niet goed hoe het ’t meest effectief te bestrijden is, want de plant kan… meters diep de grond in gaan, meters hoog de lucht in en meters ver in de breedte groeien. Kleine stukjes en zaden die achterblijven bij pogingen de plant uit te roeien kunnen weer de oorzaak worden van een nieuwe uitbraak.
Net zoals een andere groene plaag, die beter bekend is, maar minder gevaarlijk: het zevenblad. Ook daar kan na grondige verwijdering een klein achtergebleven snippertje opnieuw ontkiemen en nieuwe planten doen ontstaan.

Hakken, stoom, varkens en geiten

Er is nog veel onduidelijkheid over de beste bestrijding van de Japanse duizendknoop. Triest is dat hier en daar ook  glysofaat/Roundup wordt gebruikt, terwijl dat zeer omstreden is. Werken met stoom en geregeld weghalen kan ook helpen, evenals geregeld weghakken, al mag het afval absoluut niet in de GFT-bak en op composthoop terecht komen. Een andere methode is varkens en geiten te gebruiken. In Renkum werden in 2015 en 2016 al varkens ingezet als bermbegrazers.

Veel informatie is negatief, maar af en toe ook positief. Zo is er een recept voor appeltaart met duizendknoop en wordt het dus als afvalmiddel gepromoot.

Het is allemaal nog niet even duidelijk en vaak tegenstrijdig, maar dat het om een ernstig probleem gaat op wereldschaal is duidelijk. Diverse gemeenten  roepen nu burgers op om meldingen te doen en om daadwerkelijk samen onder leiding van deskundigen de plant te lijf te gaan.

Voor wie zelf zijn licht wil opsteken, hieronder wat links.

Hanneke van Veen

Advertenties